تعاریف و مفاهیم ده و روستا
مؤلف معجم البلدان مقصود از روستا را در ایران هر موضوعی میداند كه در آن مزارع و قریه باشد. اصطخری بنا به مأخذ قدیمی، روستا را به معنی دهستان امروزی به كار برده است. بدین ترتیب متقدمان عموماً مفهوم روستا را از ده وسیعتر دانستهاند. بنابر نظر دكتر كاظم ودیعی:هر روستا پیش از آنكه یك واحد اجتماعی یا اقتصادی باشد یك واحد جغرافیایی است و این واحد جغرافیایی ظرفی است كه اجتماع و اقتصاد آن مظروف آن است. بنابر این در هر مطالعه و تحقیق روستایی بستر اصلی یعنی واحد جغرافیایی ده را باید مبنای كار و سر آغاز مطالعه و شناخت خود قرار داد. به عبارت دیگر انسانها و مسائل اجتماعی و اقتصادی آنها را نباید جدا از محیط جغرافیاییشان كه منبعث و متأثر از آنند در نظر گرفت.چنین نگرش و شیوه تحقیقی را به پارسی روستاشناسی میگویند و معادل فرنگی آن تحقیقات ژئوسوسیواكونومیك است.
ده و قریه سكونتگاه و جامعه كوچكی است كه نسبت به روستا مفهوم محدودتری دارد و یك واحد معیشتی است كه در یك فضای جغرافیایی مستقر و شكل گرفته باشد. ولی روستا شامل ده یا قریه است به انضمام مزارع و فضاهای مربوط به مراتع و باغات و پوشش طبیعی اطراف آن (گاه بعضی از مزارع ممكن است تابع دهی نبوده و به خودی خود استقلال داشته باشد كه در این صورت یا اجتماع كوچكی در آن استقرار دارد، مثلاً یك خانواده یا بیشتر، و یا خانواری بر روی آن اسكان نیافته است كه در هر دو صورت به آن مزرعه یا كلاته میگویند و مفهوم آن در فارسی فضای روستایی است و در مغرب زمین فار مستد نام دارد). به ساكنان روستا، روستایی گفته میشود و بیش از پنجاه درصد درآمد روستاییان از طریق فعالیتهای كشاورزی (زراعت، باغداری، دامداری، پرورش طیور، پرورش ماهی یا زنبور عسل و نظایر آن) تأمین میگردد. ده و قریه ممكن است مبتنی بر كشاورزی نباشد، یعنی ساكنان آن زارع، برزگر، كشاورز و دامدار روستایی نباشد، بلكه معیشت آن بر اساس فعالیتهای دیگر همچون: استخراج معدن، صید و صیادی، بهرهوری از آب معدنی، صنایع دستی، خدمات و نظایر آن استوار باشد. اما اگر نسبت بالایی از ساكنان این واحد معیشتی به بهرهوری از فضاها یا فعالیتهای كشاورزی بپردازند و به عبارت دیگر مستقیماً با زمین به منظور زراعت و فعالیتهای جنگلی سروكار داشته باشند،آن روستا نامیده میشود.
پس از خصوصیات روستا وابسته بودن آن به زمین یا بهرهوری از طبیعت است. در نتیجه هر روستا شامل حداقل یك ده است ولی معلوم نیست كه هر ده ضرورتاً روستا باشد. بنابر آنچه گفتیم، از نظر معیشت نیز ده و روستا با هم تفاوت دارند، با این وجود در عرف واژههای: روستا، كلاته، قریه، ده و دهكده به جای یكدیگر به كار میروند.
هنگامی ده یك واحد تولیدی كشاورزی است كه عمدهترین فعالیتهای آن زراعت، باغداری، دامداری، پرورش زنبور عسل، پرورش ماهی و یا هر فعالیت دیگری باشد كه در ده امكان تكثیر دارد و تولیدی را با بهرهوری مستقیم از طبیعت فراهم نماید و روستایی بتواند از طریق آن كسب معاش كند و احتمالاً مازاد آن را نیز به خارج از ده عرضه نماید.
زمانی ده یك واحد تولیدی صنعتی است كه بر صنایع روستایی استوار باشد، یعنی ماد? اولیه آن در ده بدست آید و در محیط ده نیز به مواد قابل مصرف تبدیل شود، همچون :
صنایع و فرآوردههای تولیدات دامی و خوراكی، فرشبافی، صنایع استخراج سنگهای معدنی، كارگاههای سفالگری، سرامیكسازی،چینیسازی و ... .
وقتی ده بر اساس خدمات استقرار مییابد كه یكی از جنبههای سرویس رسانی در آن اساس معیشت باشد، نظیر دهاتی كه بر مبنای چشمههای آبگرم یا آبهای معدنی پا گرفته، یا دهاتی كه بر سر راه تجارتی یا در مسیر بازارهای عرضه و تقاضای كالاهای مصرفی و یا تجارتی شكل گرفته باشند و یا دهاتی كه در نواحی خوش آب و هوا ایجاد شده، از نظر سیاحتی دارای اهمیت هستند و امرار معاش ساكنان آن بر مبنای هتلداری و خدمات رسانی به مسافران یا سیاحان استوار است.
تردیدی نیست كه در یك قلمرو جغرافیایی معین، نخستین روستاها در مستعدترین نقاط آن به وجود آمدهاند یعنی جاهایی كه بهرهبرداری از آب سهلتر و به زیر كشت بردن زمین مستلزم كار كمتر و بازده بهتری بوده است. اما سیمای روستاها و نقش و مبانی اقتصادیشان در سراسر جهان یكسان نیست: سیمای دهات از ناحیهای به ناحیه دیگر متفاوت است یعنی استقرارگاههای روستایی ممكن است حالتی مجتمع و متمركز و در مواردی متفرق و پراكنده باشد كه این مطلب مهم محتاج تحلیل است. نقش و مبانی اقتصادی روستاها نیز بنابر شرایط جغرافیایی محل فرق میكند، برای مثال، ما در مناطق استوائی با روستاهایی سروكار داریم كه به تمرین زراعت متحرك مشغولند، بدین معنی كه یك قطعه زمین برای چند سالی كشت میشود و وقتی كه محصول به علت فرسودگی خاك و آفات و حشرات موذی و گیاهان هرز كاهش مییابد، به قصد رفتن به ناحیهای دیگر ترك میشود. این قبیل روستاها مطلقاً دامپروری نمیكنند. در پارهای موارد به روستاهایی برمیخوریم كه اساساً دامپرورند و نمونه آن در ایران و خاصه در خلخال زیاد داریم. در این قبیل روستاها كوچ انجام نمیشود ولی حیوان را در مسافت كم به وسیله چوپان به چرا میفرستند، برخی روستاییان با زراعت آشنایی دارند اما اساس معیشت از دام است.
بنابراین ملاحظه میشود كه ضمن اینكه ده یك پدید? جهانی است در هر منطقه متناسب با شرایط جغرافیایی موجود ویژگیهایی یافته و شكل و حالت خاص به خود میگیرد.
یكی از ملاكهایی كه برای یافتن علل طبیعی یا مصنوعی پیدایش دهات میتوان مورد استفاده قرار داد اسامی آنهاست. نگاهی به اسامی روستاها و آبادیها و دهات ایران یا هر كشور دیگر ما را به این نكته رهنمون میسازد كه میتوان آنها را برحسب نامشان طبقهبندی كرد. این طبقهبندی ما را از راه معنای اسامی روستاها به علل پیدایش آنها راهنمایی میكند. در میان اسامی روستاها گروههای زیر از لحاظ روستاشناسی اهمیت بیشتری دارند:
1. نامهایی كه معنا و مفهومی صرفاً جغرافیایی دارند و برخی حكایت از نوعی وحدت جغرافیایی میكنند مانند:دهدشت، كندعلیا، كندسفلی و نظایر آن.
2. نامهایی كه معنا و مفهومی شخصی دارند و بر این دلالت میكنند كه به وسیله شخص معینی و بر اثر اقدامات و طرحهای از پیش اندیشیده ایجاد شدهاند مانند: حسنآباد، سعادتآباد و غیره.
3. نامهایی كه با كلمه مزرعه یا باغ شروع یا ختم میشوند، مانند باغفیض، مزرعه حسینآبادوغیره.
همین سه گروه از لحاظ یافتن اصل و منشأ ده كمك شایانی میكنند و به كمك آنها میتوان پی برد كه مثلاً مزرعه... یا باغ... در اصل ده نبوده بلكه قطعه زمین مستعدی بوده است كه به وسیله مالك یا زارع مبتكر یا معمری تبدیل به یك مزرعه شده و سپس با توسعه عملیات عمرانی به تدریج خانوارها در اطراف سكنی گزیده و جماعت دهی را بنیان نهادهاند و پس از آنكه جمعیت آن از حد نصاب عرف زمان تجاوز كرد،به عنوان روستا شناخته شده است.
منبع : پایگاه ملی داده های علوم زمین
این روستا از توابع شهرستان الیگودرز (بخش مرکزی ) واقع در استان لرستان است. روستا بر سر راه الیگودرز به اصفهان قرار دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۲۱۰۰متر می باشد و در منطقه ای برفگیر و کوهستانی قرار دارد زمستان های این روستا بسیار سرد و پر برف می باشد و تابستانهای آن خنک و مطبوع برای تفریح و تفرج است.جمعیت این روستا بالغ بر ۱۸۵۱ نفر می باشد که شغل بیشتر مردم آن کشاورزی و دام داری است.(لازم به ذکر است براثر کمبود امکانات واشتغال مناسب اکثر جوانان این روستا به شهرستانهای تهران ، اصفهان ، اراک و...مهاجرت نموده اند.) ا ین روستا دارای معادن سنگ بسیار مرغوبی می باشد که سنگ آن به نقاط مختلف کشور و جهان از جمله اروپا صادر می شود.محصولات کشاورزی آن گندم - جو - حبوبات و صیفی جات است و دارای باغ های انگور، بادام ومراتع سرسبز اعم از درختان ومرغزارهای زیادی می باشد.